Opmerkelijke uitspraak rechter: onderzoek bestrijdingsmiddelen moet openbaar!

Half januari was er een opmerkelijke uitspraak bij het College van Beroep voor het bedrijfsleven. De rechter gaf stichting Natuur & Milieu, Vereniging Milieudefensie, en Vereniging Goede Waar & Co. gelijk in hun eis dat het onderzoek naar de gevaren van bestrijdingsmiddelen niet geheim mogen blijven maar openbaar moeten worden gemaakt. Deze geheime onderzoeken vormen de basis voor besluiten of een middel wel of niet toegelaten wordt op de Nederlandse markt.
Na zes jaar procederen zijn de milieuorganisaties opgelucht dat de rechter hen gelijk geeft dat het onderzoek naar bestrijdingsmiddelen dusdanig verstrekkende gevolgen kan hebben voor de gezondheid van mens, dier en milieu dat ook derden moeten kunnen toetsen of het onderzoek naar de gevaren wel goed is uitgevoerd.

Voorheen gaf het College Toelating Gewasbeschermingsmiddelen en Biociden (Ctgb) dossiers niet ter inzage omdat de fabrikanten zich standaard beroepen op geheimhouding uit angst voor concurrenten.

 

Deze uitspraak is een belangrijke stap want een fabrikant doet zelf het onderzoek naar de schadelijkheid en giftigheid van het middel dat ze op de markt willen brengen. Ze doen dit weliswaar volgens officiële protocollen maar alleen de medewerkers van het Ctgb krijgen deze gegevens en nemen klakkeloos aan dat onderzoeken door een lab met een zogenaamd Good Laboratory Practice (GLP) certificaat per definitie goed zijn uitgevoerd, zij toetsen dat niet zelf. Een GLP certificaat garandeert echter alleen dat het lab haar logboeken goed bij houd en haar voorraadbeheer op orde heeft maar garandeert niet dat een test op een goede wijze is opgezet en zegt ook niets over de vraag of bijvoorbeeld de statistiek op de juiste wijze is toegepast.

Op het moment dat er twijfels zijn over de juistheid en volledigheid van het onderzoek konden partijen als bijvoorbeeld milieuorganisaties nooit een eerlijk proces voeren omdat vele dossiers niet werden vrij gegeven. Zonder volledige informatie is het dan moeilijk om te bewijzen dat zodanig foutief zijn opgezet dat de uitkomst per definitie in de richting van de voor de fabrikant gunstigste uitkomst gaat.

Naar verwachting zal deze uitspraak gevolgen hebben voor meer procedures.
Zo is de Bijenstichting in haar bezwaar tegen het middel Merit Turf (werkzame stof Imidacloprid) ook al tegen deze geheimhoudingsclausule aangelopen. In 2012 volgt een beroepzaak bij hetzelfde college van beroep. Mogelijk kan deze rechtelijke uitspraak gebruikt worden om ook in deze situatie openbaarheid af te dwingen.

Het middel wordt door de fabrikant als veilig voor bijen bestempelt dit terwijl uit onderzoek van onafhankelijke wetenschappers al jaren bekend is dat hele lage concentraties al dodelijk zijn voor bijen en hommels. Het middel is 7000x giftiger dan DDT. Het middel blijft lange tijd in de bodem en wordt door allerlei planten opgenomen waarna bijen via nectar of stuifmeel met de stof in aanraking komen. Daarnaast verspreid de stof zich via het oppervlakte water. Reeds enkele jaren wordt op diverse plaatsen in Nederland de norm voor oppervlaktewater van de stof Imidacloprid vele malen overschreden. Steeds meer wetenschappers zijn het er over eens dat deze stof één van de oorzaken van de bijensterfte is. Direct doordat het bijen doodt maar ook indirect doordat in hele lage concentraties het de bijen gevoeliger maakt voor allerlei ziekteverwekkers.