Honingbijen

In totaal bestaan er zo’n 20.000 bijensoorten. Binnen de familie van de bijen vormen de honingbijen slechts een kleine groep. De honingbij zoals wij die kennen heet officieel de Europese honingbij of Apis mellifera. Er bestaan 7 honingbijensoorten. De Europese honingbij en de Aziatische honingbij zijn hiervan de bekendste.

Het is vaak niet bekend dat de hommel ook tot de familie van de bijen behoort. De hommel is daarmee meer verwant aan de honingbijen dan aan de wespen.

De Europese honingbij bestaat uit diverse ondersoorten.

Voorbeelden hiervan zijn:

• De zwarte honingbij; de honingbij die van oorsprong in West Europa voorkwam. De oorspronkelijke zwarte bij is of verdwenen of gemengd met andere ondersoorten. Alleen op Terschelling komen nog zuivere zwarte bijen voor.
• De carnica bij; deze wordt in Nederland geteeld maar komt oorspronkelijk voor in Oostenrijk en in het oosten van Europa
• De gele bij; deze komt oorspronkelijk uit Italië

Diverse kwekersverenigingen in Nederland houden zich bezig met het vermeerderen van een van deze ondersoorten. Het gaat al jaren niet goed met de honingbij. Er is sprake van toenemende bijensterfte. Dit is bijzonder zorgwekkend omdat toenemende bijensterfte de biodiversiteit en voedselproductie in gevaar brengt.

Honingbijen zijn zeer belangrijk voor mens en natuur:

• Honingbijen zorgen voor de bevruchting van wilde planten (zie biodiversiteit)
• Honingbijen zorgen voor de bevruchting van voedselplanten  (zie bijen en voedsel)
• Honingbijen leveren honing (de oudste bekende zoetstof) en andere producten zoals stuifmeel, propolis en bijenwas dat gebruikt wordt voor lichaamsverzorging (zie bijen en voedsel en lichaamsverzorging)

De imkerij

Het houden van  honingbijen (imkerij) heeft een lange geschiedenis. Vroeger waren er tienduizenden imkers in Nederland. Bijna elke landbouwer bezat enkele bijenvolken, vaak in de buurt van de fruitbomen en/of de groente- en bloementuin. In de loop der jaren verdwenen de bijenvolken van het boerenerf. Men specialiseerde zich tot veehouder, akkerbouwer of ander specialisme.

De imkerij werd voortgezet door een klein groepje beroepsimkers. Zij leveren tegen betaling bijenvolken aan tuinders, zodat de bijen het gewas kunnen bevruchten (bijvoorbeeld in fruitboomgaarden).

Het grootste aantal bijenvolken in Nederland is echter in bezit van hobby-imkers. Zij houden naast hun beroep of pensioen als hobby enkele bijenvolken. Ook de hobby-imkers lenen soms volken uit aan de tuinbouw, maar meestal hebben ze een vaste plek voor de bijen bij huis of in een gezamenlijke bijenstal van een bijen/imkervereniging.

Imkerverenigingen

Er zijn in Nederland 4 landelijke imkerverenigingen met ieder locale onderafdelingen. De imkeropleiding en voorlichting over bijen en imkerij is door de overheid overgelaten aan de diverse imkerverenigingen. Vroeger had het ministerie van Landbouw bijenteeltdocenten en voorlichters in dienst. Deze taak is wordt nu vervuld door de imkerverenigingen. Imkerverenigingen houden zich bezig met de imkerij in ruime zin.

Imkerverenigingen in Nederland:

• De Nederlandse Bijenhouders Vereniging (NBV); de grootste vereniging met afdelingen door heel Nederland.
• De Algemene Nederlandse Imkervereniging (ANI); deze vereniging heeft vooral leden en afdelingen in het midden van Nederland.
• Imkersbond ABTB; deze vereniging heeft leden verspreid over heel Nederland, maar de meeste afdelingen zijn te vinden in Limburg.
• BD-imkervereniging; deze vereniging stimuleert de biologisch-dynamische methode van bijen houden.

Kwekersverenigingen in Nederland:

Naast imkerverenigingen zijn er ook kwekersverenigingen. Kwekersverenigingen houden zich bezig met de teelt van 1 ondersoort. Voor de lijst van verenigingen verwijzen we naar de pagina LINKS.